Karol Janusz

Straż przyboczna / Yôjinbô (Akira Kurosawa, 1961)

Straż przyboczna / Yôjinbô (Akira Kurosawa, 1961)

Twórczość Akiry Kurosawy, reżysera wymienianego jednym tchem obok tak znakomitych twórców jak choćby Bergman i Fellini, mimo całej swej świetności, jest raczej słabo znana dla szerszej filmowej społeczności. Wspomniana znajomość zazwyczaj kończy się na osławionych „Siedmiu Samurajach” i ewentualnie głośnym „Rashomonie”. Twierdząc, iż przytoczone wcześniej tytuły są swego rodzaju powierzchowną, ale trafną prezentacją całego spectrum […]

 Mariusz Czernic

Akira Kurosawa. Samuraje znikąd i zbłąkane psy

Akira Kurosawa. Samuraje znikąd i zbłąkane psy

Akira Kurosawa (1910-98) był reżyserem bardziej cenionym na Zachodzie niż w swoim kraju. Chociaż jego filmy rozgrywają się w czasach feudalnych oraz w Japonii współczesnej to jednak widoczne są w jego filmach inspiracje amerykańskim kinem gatunków (m.in. westernami) oraz motywami szekspirowskimi. Kurosawa przedstawiał wiarygodne portrety psychologiczne, pokazywał ludzką naturę w niebanalny sposób, zderzenie różnych osobowości […]

 Mariusz Czernic

Japońskie kino gatunkowe

Japońskie kino gatunkowe

„W rzeczywistości Japonia jest czystym wymysłem. Nie ma takiego kraju ani takich ludzi.” Słowa Oscara Wilde’a najdobitniej wskazują jak oryginalnym i fascynującym państwem jest Japonia zwana też Krajem Kwitnącej Wiśni. Czerwone słońce na fladze tego kraju może pełnić funkcję symboliczną – może oznaczać wschód lub zachód różnych epok – nadejście czasów wojny i czasów pokoju, […]

 Mariusz Czernic

Skrytobójstwo / Ansatsu (Masahiro Shinoda, 1964)

Skrytobójstwo / Ansatsu (Masahiro Shinoda, 1964)

Masahiro Shinoda to jeden z czołowych przedstawicieli japońskiej nowej fali (jap. nūberu bāgu), a Skrytobójstwo to mieszanka nowofalowych idei z wzorcowym dramatem historycznym. Akcja toczy się w schyłkowym okresie szogunatu, tak zwanym Bakumatsu, a punktem kulminacyjnym jest zabójstwo dokonane w 1864 roku na Hachiro Kiyokawie, młodym roninie zmieniającym strony jak rasowy intrygant. Gdy do wybrzeży […]

 Mariusz Czernic

Trzech wyjętych spod prawa samurajów / Sanbiki no samurai (Hideo Gosha, 1964)

Trzech wyjętych spod prawa samurajów / Sanbiki no samurai (Hideo Gosha, 1964)

Trudno uwierzyć, że ten film to reżyserski debiut – wielu filmowców może pozazdrościć Hideo Goshy tak udanego startu. Gdy Akira Kurosawa sądził się z Sergiem Leone plagiatującym Straż przyboczną, japoński debiutant stworzył film, który też mógłby posłużyć za pierwowzór spaghetti westernu. Trzech wyjętych spod prawa samurajów to film będący pomostem między klasyką a nowoczesnością, kinem […]

 Mariusz Czernic

Ośmiu wspaniałych – straż przyboczna małego szoguna / Shôgun Iemitsu no ranshin – Gekitotsu (Yasuo Furuhata, 1989)

Ośmiu wspaniałych – straż przyboczna małego szoguna / Shôgun Iemitsu no ranshin – Gekitotsu (Yasuo Furuhata, 1989)

Typowy film samurajski, w którym autentyczne wydarzenia z XVII wieku stały się pretekstem do zaprezentowania efektownych i krwawych walk na miecze oraz widowiskowych scen kaskaderskich. Akcja rozgrywa się około 1650 roku, kiedy to rządził trzeci szogun z rodu Tokugawa, Iemitsu. Nienawidził on swojego syna i nie chciał, aby był on jego następcą. Wysłał więc oddział […]

 Mariusz Czernic

Samuraj / Miyamoto Musashi (Hiroshi Inagaki, 1954)

Samuraj / Miyamoto Musashi (Hiroshi Inagaki, 1954)

Szermierz Musashi Miyamoto to w Kraju Kwitnącej Wiśni bohater narodowy, legenda o nieśmiertelnej, nieprzemijającej sławie. Wielokrotnie wyzywany na pojedynki zawsze wygrywał. Walczył jednym lub dwoma mieczami, czasem także drewnianym kijem. Potrafił jednym celnym i mocnym ciosem powalić przeciwnika. Kino zawsze doceniało takich silnych i skutecznych wojowników, więc Musashi stał się bardzo chętnie portretowanym na ekranie […]

 Mariusz Czernic

Miecz zagłady / Dai-bosatsu tôge (Kihachi Okamoto, 1966)

Miecz zagłady / Dai-bosatsu tôge (Kihachi Okamoto, 1966)

Lata 60. XIX wieku – ostatnia dekada panowania szogunatu. Największe miasto świata, Tokio, miało wówczas nazwę Edo, a rycerze feudalni zwani samurajami byli klasą rządzącą zanim w roku 1868 odebrano im hegemonię. Akcja filmu rozpoczyna się dość nietypowo. Młoda dziewczyna spaceruje z dziadkiem po górskiej przełęczy – gdy idzie po wodę dziadek zostaje zaszlachtowany kataną. […]

 Mariusz Czernic

Walka z feudalnym systemem – o filmach Kobayashiego (Bunt, Harakiri)

Walka z feudalnym systemem – o filmach Kobayashiego (Bunt, Harakiri)

Gdy Masaki Kobayashi (1916–96) rozpoczął pracę w wytwórni filmowej świat wyniszczany był przez straszliwą wojnę. Japońska armia potrzebując mięsa armatniego zmobilizowała wielu młodych ludzi do wzięcia udziału w konflikcie zbrojnym i Kobayashi został siłą wcielony do armii. Był zdeklarowanym pacyfistą i miał buntowniczy charakter, co czyniło z niego kiepskiego żołnierza, który nie miał zamiaru bezmyślnie […]

 Mariusz Czernic

47 mieczy zemsty. Upadek zamku Ako / Ako-Jo danzetsu (Kinji Fukasaku, 1978)

47 mieczy zemsty. Upadek zamku Ako / Ako-Jo danzetsu (Kinji Fukasaku, 1978)

Kilka dni temu pojawił się w sieci efekciarski zwiastun 47 roninów z Keanu Reevesem. Wszystko wskazuje na to, że wykorzystując wielomilionowy budżet Amerykanie nakręcili szmirowate fantasy, które korzysta ze znanego tytułu, by opowiedzieć zupełnie inną historię, w dodatku z Japończykami mówiącymi płynnie po angielsku. Tym widzom, którzy chcą zapoznać się bliżej ze słynną opowieścią o […]

 Mariusz Czernic

13 zabójców / Jûsan-nin no shikaku (Takashi Miike, 2010)

13 zabójców / Jûsan-nin no shikaku (Takashi Miike, 2010)

Remake filmu z 1963 roku (reż. Eiichi Kudo) – filmu mało znanego, pochodzącego z czasów, kiedy sukcesy w kinie samurajskim odnosili Akira Kurosawa, Kobayashi, Inagaki. Tym bardziej remake był potrzebny, aby widzowie zwrócili uwagę na starą wersję 13 Assassins. Twórczość japońskiego reżysera Takashi’ego Miike jest mi obca i nie wiem, czy jest to film w […]

 Mariusz Czernic

Kino samurajskie

Kino samurajskie

Japonia zwana Krajem Kwitnącej Wiśni to kraj o bardzo ciekawej i inspirującej przeszłości, której częścią są samuraje – feudalni wojownicy żyjący zgodnie z określonym kodeksem (tzw. bushido). Żelazne reguły wcale jednak nie oznaczają, że samuraj gotów jest ślepo wykonywać rozkazy swojego szoguna lub pana (tzw. daimyo). Samuraje i roninowie cechujący się odwagą i nieprzeciętnymi zdolnościami […]