Mariusz Czernic

Henri-Georges Clouzot

Henri-Georges Clouzot
Decrease Font Size Increase Font Size Rozmiar tekstu Drukuj

Henri-Georges Clouzot (1907–1977) to obok Roberta Bressona najsłynniejszy filmowiec debiutujący w okupowanej przez Niemców Francji. Z Bressonem łączyła go niechęć do koloru, ale tematyka zbrodni i pesymizm zbliżały go w stronę czarnych kryminałów amerykańskich. Inspirując się literaturą potrafił wykreować zapierające dech w piersiach sceny i pełne napięcia kulminacje, co uczyniło z niego mistrza suspensu – „francuskiego Alberta Hitchcocka”. Swoją pozycję zawdzięczał nie tylko talentowi, inwencji i warsztatowej biegłości, ale też znakomitym aktorom i współpracy z mistrzem fotografii czarno-białej, Armandem Thirardem. Jego twórczość wywarła spory wpływ na kolejne pokolenia reżyserów, zarówno europejskich jak i amerykańskich.

Gdy Francja została wyzwolona spod niemieckiej okupacji Clouzot został oskarżony o kolaborację z Niemcami i zawieszony na dwa lata w pracy w przemyśle filmowym. Powodem takiej decyzji była współpraca reżysera z firmą Continental Films, która w czasie wojny była kontrolowana przez niemiecką propagandę. Nie bez znaczenia był też fakt, że jego drugi film (Kruk) w sposób krytyczny przedstawiał francuską prowincję. Mimo iż tworzył często w znienawidzonym przez krytyków gatunku thrillera odnosił nie tylko komercyjne, ale też artystyczne sukcesy. Nagrody na festiwalach w Wenecji, Cannes i Berlinie, a także przyznawana przez krytyków Nagroda Delluca potwierdzały artystyczną wartość filmów Clouzota. Najsłynniejsze dzieła francuskiego mistrza, Cena strachu (1953) i Widmo (1955), doczekały się barwnych remake’ów, a niektóre pojedyncze sceny z pierwowzorów okazały się dla reżyserów idealnym sprawdzianem z budowania klimatu i kreowania pełnych napięcia sekwencji.

Był nie tylko reżyserem, ale również autorem (lub współautorem) scenariuszy wszystkich swoich filmów. Oprócz wspomnianych wyżej dwóch arcydzieł zrealizował również: czarną komedię Morderca mieszka pod 21 (1942), dramaty kryminalne Kruk (1943) i Kto zabił? (1947, nagroda za reżyserię w Wenecji), melodramat Manon (1949, Złoty Lew w Wenecji), film dokumentalny Tajemnica Picassa (1956, Nagroda Specjalna Jury w Cannes), agenturalny dramat Szpiedzy (1957) i opowieść sądowa pt. Prawda (1960, Złoty Glob i nominacja do Oscara). Kilku filmów nie udało mu się dokończyć (Wycieczka do Brazylii, Piekło z Romy Schneider). Tak jak Hitchcock miał swoją Grace Kelly, tak i Clouzot miał swoją muzę, którą obsadził w trzech filmach. Była nią jego żona Vera, która w 1960 roku zmarła nagle na atak serca (grana przez nią bohaterka w thrillerze Widmo też miała słabe serce).

Wzorem Sartre’a Clouzot włączył się w nurt francuskiego egzystencjalizmu, diagnozującego w pesymistyczny sposób losy jednostki ludzkiej. Jego filmy przesiąknięte są fatalizmem i grozą, które służą ukazaniu ludzkiego istnienia z jak najgorszej strony. W tej rzeczywistości nie ma miejsca na miłość, solidarność i zabawę. Jest tylko smutek, rozpacz i śmierć. Według reżysera człowiek jest istotą bezradną, bo często nie ma wpływu na własne życie. Jest niewolnikiem jakiejś niesprecyzowanej siły wyższej, która w każdej chwili może go zabić, nawet w najbardziej absurdalny sposób. Ten pesymizm odróżnia francuskiego mistrza od wielu filmowców, w tym także Hitchcocka, do którego jest porównywany. Filmy Clouzota nie każdemu przypadną do gustu – osoby oczekujące prostej rozrywki mogą być zawiedzione.

Henri-Georges Clouzot a

(Visited 62 times, 1 visits today)

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>