Karolina Łachmacka

Greta Garbo

Greta Garbo
Decrease Font Size Increase Font Size Rozmiar tekstu Drukuj

„Boska” Garbo, legenda kina, tajemnicza piękność i wybitna aktorka ery kina niemego, a także przez wiele lat kina dźwiękowego. Przyszła na świat 18 września 1905 roku w stolicy Szwecji, Sztokholmie, jako Greta Lovisa Gustafsson, najmłodsza z trójki potomstwa Karla Alfreda Gustafssona i Anny Lovisy Johansson. Jej starsze rodzeństwo nosiło imiona Alva i Sven.

Kiedy miała 14 lat, zmarł jej ukochany ojciec, z którym była bardzo blisko związana. Sytuacja rodziny pogorszyła się i Greta musiała porzucić szkołę, by wspomóc finansowo bliskich. Zaczęła pracować jako praczka. Jej kolejna posada była już znacznie lepsza – Greta otrzymała pracę w wielkim sklepie PUB w Sztokholmie, gdzie czasami dorabiała też jako modelka, pozując do reklam na potrzeby gazet. Jej pierwsze dwa filmy były reklamówkami. Dostrzegł ją Erik Arthur Petschler i obsadził w jednej z ról w swoim filmie „Petter włóczęga” z 1922 roku.

W latach 1922-1924 Greta studiowała w prestiżowej Royal Dramatic Theatre w Sztokholmie. Tam od razu dostrzegł ją Mauritz Stiller, znany reżyser żydowskiego pochodzenia. To on pierwszy zauważył jej wyjątkowość i dał prawdziwą szansę, szkoląc ją w aktorstwie na potrzeby kamery i w końcu obsadzając w głównej roli w sadze o Gösta Berlingu (u nas film nosi polski tytuł „Gdy zmysły grają”, 1924). Film, a szczególnie rola Grety, odniósł sukces. Jej kolejny film to „Zatracona ulica” z 1925 roku, film niemiecki u boku wielkiej skandynawskiej gwiazdy kina niemego, Asty Nielsen. W filmie małą, epizodyczną rólkę zagrała 23-letnia Marlene Dietrich.

Film „Gdy zmysły grają” zainteresował samego L.B. Mayera, szefa wytwórni MGM, który postanowił ściągnąć do Hollywood reżysera obrazu, Stillera, i jego główną gwiazdę, młodziutką Gretę Garbo. Na miejscu okazało się, że Greta Garbo (taki pseudonim wymyślił dla niej Stiller) jest materiałem na gwiazdę i pokładane w niej oczekiwania spełniła w całości. Niestety, nie powiodło się Stillerowi. Reżyser ten był indywidualistą z własnym artystycznym wyczuciem, który nie chciał podporządkować się Hollywood i tzw. „systemowi studyjnemu”. Stiller został najpierw „za karę” przez Mayera „zdegradowany” do reżyserowania słabszych filmów, potem dano mu jasno do zrozumienia, że w Hollywood nie ma czego szukać. Zdruzgotany Stiller wrócił do Szwecji, gdzie jeszcze w tym samym 1928 roku zmarł.

Greta Garbo

Już pierwsze filmy Garbo, „Słowik hiszpański” (1926), „Symfonia zmysłów” (1926), „Kusicielka” (1927) i „Anna Karenina” (1927) (oryginalny tytuł to „Love”), zdobyły dla niej ogromną popularność i uznanie krytyki. Garbo obsadzono obok gwiazdora Johna Gilberta, idola publiczności, a szczególnie jej żeńskiej części. Na planie „Symfonii zmysłów” wybuchł ich namiętny romans. Osoby pracujące na planie mówiły, że scen miłosnych nie trzeba było reżyserować, a aktorzy po usłyszenie reżyserskiego „CIĘCIE!” ani myśleli przestać okazywać sobie czułość. Gilbert, popularny kobieciarz, miał oświadczyć się Grecie, mówi się nawet, że Garbo wystawiła go w dniu ślubu, nie pojawiając się przed ołtarzem, jako że zmieniła zdanie w ostatniej chwili.

Garbo była wielką gwiazdą kina niemego i studio miało nadzieję, że świetna aktorka, która miała tak wielką rzeszę wielbicieli, znajdzie dla siebie miejsce także w kinie dźwiękowym. Greta odkładała to jednak najdłużej, jak tylko mogła. Wreszcie, w 1930 roku na ekrany kin weszła „Anna Christie”, wspaniały dźwiękowy film, który MGM promowało znanym do dziś sloganem „Garbo mówi!”. Jej głos tylko przysporzył jej popularności i dodał atrakcyjności jej aurze tajemnicy, jaka ją otaczała.

W 1931 roku Greta wystąpiła w roli znanej, uwodzicielskiej Maty Hari, najbardziej pociągającego szpiega w historii. W filmie grał też Lionel Barrymore oraz Ramon Novarro, którego kariera wraz z nadejściem dźwięku właściwie się zakończyła. Rok później zagrała znaną balerinę w „Ludziach w hotelu”, który zdobył Oscara dla najlepszego filmu roku 1932.

Greta wiedziała, że jej popularność jest ogromna, a w związku z tym wartość jej osoby dla studia – równie wielka. W lipcu 1932 wyegzekwowała od MGM nowy, gwiazdorski kontrakt. W „Królowej Krystynie” (1933) miał jej partnerować młody, nieznany brytyjski aktor, Laurence Olivier, jednak Greta uznała go za zbyt bezbarwnego do tego filmu i użyła swojej „gwiazdorskiej mocy”, obsadzając w roli Johna Gilberta. W 1935 roku David O. Selznick chciał zekranizować sztukę „Dark Victory”, jednak Garbo odmówiła udziału w projekcie. W 1939 roku Bette Davis obsadzono w ekranizacji tej sztuki „Mrocznym zwycięstwie”, zrealizowanej przez Warner Bros. (film przyniósł filmowi i Davis nominacje do Oscara). Zamiast „Dark Victory” Garbo wolała ponownie wcielić się w Annę Kareninę w filmie Clarence’a Browna, tym razem w wersji dźwiękowej, z laureatem Oscara Fredriciem Marchem w roli Wrońskiego. Rok później Garbo zagrała Marguerity Gauthier w „Damie Kameliowej” George’a Cukora z młodym Robertem Taylorem, tworząc jedną z najwybitniejszych kreacji w historii kina. Otrzymała za nią jedną z czterech w karierze nominacji do Oscara, ale nagrodę przyznano Luise Rainer za „Wielkiego Ziegfelda”, co już wówczas nazwano wprost „kradzieżą nagrody należnej Grecie Grabo”.

Greta Garbo

W 1939 roku podjęła wyzwanie i zagrała w komedii Ernsta Lubitscha, „Ninotchka”. Jej debiut w komedii promowano hasłem podobnym do sławnego „Garbo mówi!”, które tym razem brzmiało „Garbo się śmieje!”. Jej rola była rewelacyjna, a aktorka udowodniła, że jest wszechstronną i wybitną artystką. „Ninotchka” zapewniła jej czwartą i ostatnią nominację do Oscara. W 1941 roku ponownie zagrała z Melvynem Douglasem, swoim partnerem z „Ninotchki”, w komedii „Dwulicowa kobieta” George’a Cukora. Film spotkał się z nieprzychylną krytyką i mimo powodzenia wśród publiczności, zaważył o decyzji Garbo o zakończeniu kariery filmowej. Greta przez kolejne lata definitywnie odmawiała przyjęcia wielu świetnych ofert, m.in. roli granej przez Irene Dunne w „I Remember Mama” w 1948, czy Normy Desmond w Bulwarze zachodzącego słońca w 1950 (obie role przyniosły grającym je aktorkom nominacje do Oscarów).

Greta Garbo po zakończeniu kariery przeniosła się na stałe do Nowego Jorku, gdzie kupiła apartament, w którym mieszkała do końca życia. Mówi się, że stroniła od ludzi, jednak nie jest to prawdą – Garbo po prostu pozostała tajemnicą, sferą boskości dla każdego, kto o niej choćby raz usłyszał. Lubiła chronić swoją prywatność i tak było aż do końca. Greta na emeryturę odeszła w wieku 36 lat, jako majętna kobieta, która swoje pieniądze pomnożyła dzięki mądrym, rozważnym inwestycjom.

Jeszcze pracując w kinie niemym Garbo stworzyła wokół siebie aurę typową tylko dla niej samej. Na planie mogła przebywać tylko garstka osób, którym na to pozwoliła, inaczej odmawiała dalszej pracy. Kiedy jej się coś nie podobało, miała w zwyczaju mawiać: „Chyba zaraz wrócę do Szwecji!”, co wywoływało natychmiastową reakcję i wszystkie żądania gwiazdy pozostawały spełnione.

Greta Garbo mimo 4 nominacji do Oscara nigdy nie otrzymała nagrody w regularnym konkursie, choć jest bez wątpienia jedną z najlepszych aktorek, jakimi film cieszył się w dziejach całej kinematografii. W 1955 roku otrzymała Oscara honorowego. Była tak samo uwielbiana w czasach kina niemego, jak i z nadejściem dźwięku. Garbo łączyła talent aktorski z gwiazdorską osobowością. Czego by nie zrobiła, zawsze było to wyjątkowe i magiczne. I nigdy nie wiązało się z fochami, czy skandalami. Garbo dawała widzom odczuć, że na ekranie taśma celuloidowa prezentuje im element boskości w skórze pięknej kobiety. Za to kochano ją kilkadziesiąt lat temu, za to też uwielbia się ją i dziś.

Greta Garbo

Gwiazda skrzętnie chroniła swojej prywatności. Do dziś wiele pytań wzbudza jej seksualność. Trudno jednak wątpić, że była biseksualistką, choć niektórzy mówią, że była lesbijką. Greta żyła w ogromnej zażyłości ze szwedzką aktorką Mimi Pollak, poznaną w Royal Drama Theatre w Sztokholmie. Z jej listów do Pollak ma wynikać, że wiadomość o ciąży Mimi złamała Grecie serce (Garbo miała napisać, że „wydawało mi się, iż ja i ty należymy siebie„). Biograf aktorki, Barry Paris, opisał ją w odniesieniu do sfery jej seksualności jako „w praktyce biseksualną, ale przede wszystkim lesbijkę, która z biegiem lat stała się aseksualna”. Według różnych źródeł Greta miała mieć romans z Mercedes de Acostą, w latach 1931-1932. Niemniej konkretne dowody na potwierdzenie tej tezy są wątpliwe. Mercedes przesyłała regularnie listy i wiersze do Grety, wyznając swoją miłość, choć Garbo prosiła, aby dała jej spokój. W 1960 roku de Acosta wydała autobiografię „Here Lies the Heart”, w której twierdziła, że miała romans z Gretą Garbo, co definitywnie przesądziło o tym, że gwiazda nie chciała mieć z nią nic wspólnego. Istniały też plotki o romansie Garbo z laureatką Oscara, starszą od niej o kilkadziesiąt lat Marie Dressler, ale i one nie znalazły żadnego potwierdzenia, tak jak i jeszcze bardziej wątpliwe stwierdzenia o romansach z Marlene Dietrich czy Claudette Colbert.

Nie należy zapominać, że Greta przez kilka lat pozostawała w związku z Johnem Gilbertem i mimo, że nigdy nie została jego żoną (Gilbert oświadczał się przynajmniej 3 razy), łączyło ich coś wyjątkowego, co opisywało wiele osób, które widziały ich choćby na planie. Mówi się, że Greta po ewentualnym ślubie z Gilbertem chciała nawet porzucić karierę.

Greta Garbo na filmowej emeryturze pozostawała w kręgu znanych osób, szczególnie artystów. Wielokrotnie bywała na przyjęciach i dała się poznać jako sympatyczna osoba, wbrew plotkom o jej niedostępności. Garbo nigdy nie wyszła za mąż ani nie miała dzieci. Kiedy 15 kwietnia 1990 roku umierała na zapalenie płuc i niewydolność nerek, mając 84 lata, pozostawiła swój majątek w wysokości 20 milionów dolarów swojej bratanicy. Ostatnie lata życia walczyła z różnymi chorobami, m.in. nowotworem piersi, w wyniku którego amputowano jej jedną z piersi. Została skremowana, a jej prochy znajdują się na cmentarzu w Sztokholmie.

(Visited 84 times, 1 visits today)

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>