Mariusz Czernic

Widmo / Les Diaboliques (Henri-Georges Clouzot, 1955)

Widmo / Les Diaboliques (Henri-Georges Clouzot, 1955)
Decrease Font Size Increase Font Size Rozmiar tekstu Drukuj

Intryga toczy się wokół szkoły z internatem. Uzbrojone w proce dzieciaki muszą codziennie zmagać się z pedagogami, którzy traktują swoją pracę jak zło konieczne. Szczególnie dyrektor traktuje wszystkich z góry, jak gorszą rasę, którą należy nauczyć posłuszeństwa. Lubi także znęcać się psychicznie nad żoną, która również jest nauczycielką. Kobieta jest chora na serce i zbyt duża dawka stresu może ją zabić. Ale męża najwidoczniej nie obchodzi jej stan zdrowia. Udręczona kobieta za namową koleżanki z pracy decyduje się wkrótce popełnić morderstwo, by raz na zawsze pozbyć się podłego małżonka. Zbrodnia zostaje popełniona w Niort, rodzinnym miasteczku Clouzota – znienawidzony dyrektor placówki zostaje najpierw uśpiony, a potem utopiony w wannie, jego ciało zaś podrzucone w basenie na terenie szkoły.

Francuski reżyser przedstawił w Widmie lęki związane ze szkołą i edukacją – ukazał wychowawców jako osoby pełne najgorszych cech charakteru. Nawet głęboko wierząca w Boga Christina ukrywa w sobie gniew i nienawiść, które czynią z niej kobietę współwinną zbrodni. Jej mąż Michel to wyjątkowo odrażający i antypatyczny typ, natomiast jedna z jego podwładnych, Nicole, to zimna i wyrachowana belferka, która swoim postępowaniem sprowadza koleżanki na złą drogę, a mężczyzn doprowadza do zguby. Ten trójkąt zmieni się wkrótce w czworokąt, gdy do akcji wkroczy emerytowany policjant, który najwidoczniej podejrzewa, że za fasadą szkoły kryją się jakieś nieprzyjemne sekrety.

Nie brakuje tu pomysłowo zainscenizowanych scen, takich jak topienie człowieka w wannie, przenoszenie trupa w wiklinowym koszu, wrzucenie ciała do basenu i makabryczny finał. Wszystko naturalnie w otoczeniu ciemności, aby nie było świadków. Jedynie widz zmuszony jest obserwować rozpaczliwe próby pozbycia się człowieka, który jest dla kobiet kimś w rodzaju szczura albo insekta – wzbudza irytację i odrazę. Jedna z bohaterek ma wątpliwości, ale jest zbyt słaba by się komukolwiek przeciwstawić – bardzo łatwo nią manipulować, gdyż sama nie potrafi podjąć decyzji. Jej kumpela to znacznie twardsza osobowość – stanowcza, chłodna i okrutna. Widmo to w dużym stopniu studium narastającej paranoi i strachu. Chora na serce niewiasta zostaje pozostawiona w sytuacji, która ją przerasta.

Fabuła została skonstruowana precyzyjnie, a postacie scharakteryzowane w taki sposób, by ich zachowanie pasowało do mrocznej kompozycji plastycznej. Zero poczucia humoru, tylko złość, smutek, chłód emocjonalny. Jedynie stary komisarz próbuje wprowadzić do tego świata więcej optymizmu, ale pojawia się za późno – gdy widzowie wraz z bohaterami toną w tej ponurej rzeczywistości jak człowiek tonący w brudnym, pokrytym wodorostami basenie. Z materiału wykorzystanego w filmie można było nakręcić thriller kryminalny jak również film grozy o nawiedzonym domu. Tytułowe widmo to duch, który ukazuje się uczniom. Obecność duchów jest w filmie ledwo zarysowana, być może to znudzone dzieciaki ponosi wyobraźnia, świat nadprzyrodzony bardziej ich fascynuje niż edukacja w tym nieprzyjaznym środowisku.

Aż do przerażającego finału jest to znakomity, pełen grozy dreszczowiec, w którym zachwyca misternie skonstruowana intryga i konsekwentnie budowana przez cały czas posępna atmosfera. Aktorstwo jest bardzo mocnym atutem, a praca operatora udowadnia, że tylko w mrocznych barwach ta historia ma sens. Dlatego kolorowy remake z 1996 roku (Diabolique) nie robi już takiego wrażenia, wydaje się zupełnie nijaki i bezstylowy. Francuski mistrz suspensu pierwszy sięgnął po twórczość duetu Boileau – Narcejac, i być może zainspirował tym Alfreda Hitchcocka, który w 1958 zrealizował Zawrót głowy na podstawie powieści tych francuskich autorów. Potem nakręcił Psychozę, gdzie wzorem Clouzota uczynił łazienkę miejscem makabrycznej zbrodni. Widmo ma tylko jedną wadę – znając zakończenie film wiele traci, w przeciwieństwie do Ceny strachu, która ze względu na akcję i bohaterów może być oglądana wielokrotnie.

Les Diaboliques (Henri-Georges Clouzot, 1955)  aaaa Les Diaboliques (Henri-Georges Clouzot, 1955)  aa Les Diaboliques (Henri-Georges Clouzot, 1955)  aaa

(Visited 42 times, 1 visits today)

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>