Monika Tomalik

Lśnienie / The Shining (Stanley Kubrick, 1980)

Lśnienie / The Shining (Stanley Kubrick, 1980)
Decrease Font Size Increase Font Size Rozmiar tekstu Drukuj

Fabuła filmu rozgrywa się w hotelu, w którym stróżuje podczas zimy Jack Torrance. Początkujący pisarz pragnął w ciszy znaleźć natchnienie do napisania powieści. Hotelem miał zajmować się całą zimę, więc zabrał ze sobą żonę Wendy i synka Danny’ego. Rodzina miała zapewniony dostatek do samej wiosny, więc gdy zasypał ich śnieg, nie musieli się nigdzie ruszać. Izolacja oraz brak powodzenia w pisaniu wprowadzają Jacka w coraz większy obłęd.

Dodatkowym bodźcem stają się mroczne wizje makabrycznych zdarzeń, które miały miejsce w hotelu widziane oczami Danny’ego, który potrafi „lśnić”. Jest to dar, którym jest obdarzony również jeden z pracowników hotelu, dzięki czemu chłopiec może dać mu znać o tym, że dzieje się coś bardzo złego. Z czasem życie w hotelu zaczyna się stawać wyścigiem ze śmiercią dla Wendy i jej synka. Lśnienie stało się w istocie studium szaleństwa i przemocy, jakie mogą się narodzić w każdym człowieku.

Stanley Kubrick zrealizował jeden z najbardziej brawurowych filmów grozy, znakomicie operując zamkniętą przestrzenią i wykorzystując walory pustych pomieszczeń i korytarzy. Odwołał się dyskretnie do znanych konwencji i kultowych mitów, min. do motywu labiryntu, z którego człowiek nie znajduje wyjścia, ścigając własne obsesje i lęki.”1 Stanley Kubrick stworzył ten film na podstawie bestsellera Stephena Kinga pod tym samym tytułem. Adaptacja Kubricka jednak nie jest dokładnym odzwierciedleniem fabuły, a wybranymi przez niego wątkami, które też udoskonalił czy też całkowicie zmienił. „Zawsze traktował je, jako pretekst do własnej, oryginalnej wypowiedzi.” Autor książki jednak nie nastawił się entuzjastycznie do filmu.

„Wedle własnych słów Kinga, książka „Lśnienie” jest po prostu skromną opowieścią o pisarskiej niemożności” (bohater przez zimę chce napisać książkę). Przy pisaniu scenariusza Kubrick współpracował z pisarką Diane Johnson. Wyeksponowali tę warstwę powieści, która mówi o izolacji, niemożności porozumienia.” W ostateczności King po kilku latach zabrał się do nakręcenia dokładnej adaptacji „Lśnienia” przy współpracy z Mickiem Garrisem, jednak produkcja obeszła się bez echa. Filmowi nie można zarzucić nudnej realizacji mimo długich statycznych ujęć czy plastycznych kadrów. Efekty specjalne jak na lata 80. są wspaniałe, chociażby scena, gdy krew wylewa się z windy.

Lśnienie
Napięcie jest budowane bardzo powoli, umiejętnie. Klimat filmu stopniowo się zagęszcza i powoli zaczyna przytłaczać widza. „Całość wytwarza atmosferę wszechogarniającego przerażenia. Doskonale prowadzona kamera wprowadza widza w gęstniejącą atmosferę strachu. Choć wydaje się to dziwne Stephen King nie był zadowolony z adaptacji Kubricka, który zinterpretował jego prozę, jako opowieść o oddalaniu się od rzeczywistości i stopniowym popadaniu w szaleństwo.” Kubrick bawi się z widzem operując obrazami i niepokojącą muzyką wprowadzając atmosferę przerażenia i wszędobylskiego zła, które czai się w każdym kącie. Przykładem może być chociażby początkowa scena, kiedy Jack, Wendy i Danny jadą samochodem do hotelu.

Ujęcia z góry, mrożąca krew w żyłach muzyka zapowiadają, że nie czeka ich nic dobrego. Kubrick pokazuje widzowi umysł człowieka, który zaczyna być pułapką bez wyjścia. I tutaj dla oglądającego jest kolejny przerażający bodziec, bowiem nie ma chyba nic bardziej zgubnego niż szaleństwo przejmujące kontrolę nad ciałem. Film porusza standardowe zagadnienia Stephena Kinga jak osamotnienie, wielki dom, zjawy czy postać pisarza nieradzącego sobie z własnym życiem. Kubrick nadał fabule psychologiczny wymiar, który miał zastąpić typowe straszenie widza. Nie nadał złu konkretnego kształtu, ono czai się wszędzie i nigdzie, co można zaobserwować oglądając ogrom hotelu, w którym dzieje się akcja.

Reżyser serwuje widzom sugestywne obrazy jak krew lejąca się w windzie czy Danny jeżdżący rowerkiem korytarzami, zamordowane bliźniaczki czy też zielony labirynt, stanowiące harmonijną całość. Trzeba przyznać, że film ten jest maksymalnie wysublimowany. Środki wyrazu ujmują prostotą jednak nie odnosi się wrażenia, iż budżet filmu był bardzo niski. To samo można powiedzieć o ścieżce dźwiękowej, przemyślanej i zamykającej film, jako całość. „Stanley Kubrick zaproponował własną, autorską wizję kondycji współczesnego człowieka, stając się jednym z wybitnych – choć jak twierdza niektórzy, skrajnie pesymistycznych – artystów współczesnego kina.”

Literatura:
1. Wojnicka J., Katafiasz O., Słownik wiedzy o filmie, Wydawnictwo Park Sp. z o.o, Bielsko – Biała 2005
2. Praca zbiorowa, 1001 Filmów, które musisz obejrzeć, Elipsa, Warszawa 2004

The Shining, 1980 The Shining, 1980 aThe Shining, 1980 The Shining, 1980 aa The Shining, 1980 aaa The Shining, 1980 aa

(Visited 20 times, 1 visits today)

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>