Mariusz Czernic

Kobieta pod presją / A Woman Under the Influence (John Cassavetes, 1974)

Kobieta pod presją / A Woman Under the Influence (John Cassavetes, 1974)
Decrease Font Size Increase Font Size Rozmiar tekstu Drukuj

Na początek kilka słów na temat aktorki Geny Rowlands, od 1954 roku żony reżysera Johna Cassavetesa. Zaczynała od występów na Broadwayu i w telewizji, wielokrotnie w serialach, np. udana rola pięknej skandalistki z San Francisco w pojedynczym odcinku Bonanzy (epizod 5×01: She Walks in Beauty), albo postać niepełnosprawnej żony mordercy w odcinku serialu Columbo (ep. 4×05: Playback). Unikała ról w hollywoodzkich produkcjach, największe sukcesy odnosząc we współpracy z mężem, realizatorem ambitnych filmów niezależnych. Zagrała w jego 7 filmach: Dziecko czeka (1963), Twarze (1968), Minnie i Moskowitz (1971), Kobieta pod presją (1974), Premiera (1977), Gloria (1980) i Love Streams (1984). Za tytułowe role w Kobiecie pod presją i Glorii otrzymała nominacje do Oscara. Kinowy debiut w 1958 roku (The High Cost of Loving), pierwszy ważny film to współczesny western Lonely Are the Brave (1962), gdzie wystąpiła u boku Kirka Douglasa.

Gena Rowlands

Gena Rowlands

A Woman Under the Influence (1974)
scenariusz i reżyseria: John Cassavetes

Kobieta pod presją to niełatwy w odbiorze film, który potrafi mocno wstrząsnąć i zaskoczyć oryginalnym podejściem do tematyki międzyludzkich zależności i konfliktów. Niezaprzeczalną zaletą, która podwyższyła wartość tego filmu o kilka stopni, jest przekonujące i pełne zaangażowania aktorstwo Petera Falka i Geny Rowlands. Stworzyli oni wyraziste kreacje bohaterów nieco zagubionych, którzy nie do końca się rozumieją, próbują jednak udawać przed sobą i innymi, że wszystko jest w porządku. Gena Rowlands była żoną reżysera tego filmu, rzadko występującą w filmach głównego nurtu. Za rolę Mabel Longhetti w niezależnej produkcji męża pt. Kobieta pod presją została wyróżniona nominacją do Oscara (przegrała z Ellen Burstyn). Aktorka zaskoczyła sposobem, w jaki przedstawiła złożoną osobowość swojej postaci.

Mabel Longhetti to kobieta po czterdziestce i nieco znerwicowana pani domu, z pozoru typowa żona i matka, która gotuje oraz zajmuje się domem i dziećmi podczas nieobecności męża. Jednak od czasu do czasu da się zauważyć, że zachowanie kobiety odbiega od normy. U przebywających w jej towarzystwie ludzi kobieta wywołuje zażenowanie i wzburzenie, a u swojego męża czasem również agresję. Dlaczego zwykła gospodyni domowa zachowuje się czasami jak wariatka? Czy dlatego, że nie pracuje i nie spędza więcej czasu z ludźmi? Czy fakt, że długi czas spędza z dziećmi wpływa na to, że zachowuje się dziecinnie? Szczególnie niepokojący jest moment, kiedy kobieta tańczy do muzyki z Jeziora Łabędziego, namawiając dzieci, by „umarły dla pana Jensena”. Czy takie zachowanie jest szkodliwe i zasługuje na leczenie psychiatryczne? No i w jaki sposób te problemy wpłyną na trójkę małych dzieci, które cały czas wydają się nieistotnymi obserwatorami, a w rzeczywistości mogą się okazać najbardziej poszkodowane?

Gena Rowlands perfekcyjnie wcieliła się w postać kobiety pod presją. Za pomocą ekspresyjnej mimiki i gestów pokazała, do czego może doprowadzić codzienna rutyna w życiu rodzinnym i ciągłe oczekiwanie na męża wracającego z pracy. Mabel stara się jak najlepiej wykonywać swoją rolę, ujawniając czasem brak umiaru, trudności w porozumiewaniu się z ludźmi, zbytnie przywiązanie do dzieci. Niezwykle wymowna jest scena, w której czekając na przyjazd dzieci ze szkoły z dużym rozdrażnieniem wypytuje ludzi o godzinę, ale nikt nie udziela jej odpowiedzi, bo wygląda na wariatkę. Czasem kobieta przestaje panować nie tylko nad emocjami, ale również nad swoim ciałem – robi przedziwne miny, które nie wiadomo czemu mają służyć. A jej mąż grany przez Petera Falka pod wpływem żony także zaczyna tracić nad sobą panowanie. Film Cassavetesa w dość oryginalny, niespotykany dotąd w amerykańskim kinie sposób pokazuje, że nawet w zwykłej rodzinie może dojść do patologicznych, trudnych do opanowania i zrozumienia sytuacji.

Kryzys małżeński i skomplikowane relacje pomiędzy małżonkami zostały przedstawione w paradokumentalnym stylu. Reżyser za pomocą ujęć filmowanych w niesztampowy, niehollywoodzki sposób pokazał, jak krótka jest droga od społecznie akceptowalnej normalności do wymykającej się spod kontroli nerwicy. Nad typową fabułę i intrygę Cassavetes przedkłada psychologiczne obserwacje narastającego kryzysu w związku małżeńskim. I dlatego ten film by się nie udał gdyby nie świetne aktorstwo Petera Falka i nade wszystko Geny Rowlands.

Chociaż praca Johna Cassavetesa jako scenarzysty i reżysera bez wątpienia zasługuje na uwagę to największe wrażenie zrobiła na mnie wyjątkowo charyzmatyczna osobowość, jaką była w latach 70-tych (i pewnie także 60-tych) Gena Rowlands. Reżyser znając ją lepiej niż ktokolwiek inny pozwalał jej na improwizację, dzięki czemu aktorka wykreowała tę dziwaczną i udręczoną kobietę w sposób dosadny i ekspresyjny, zaś kamera filmuje ją tak, by wniknąć w jej psychikę i wydobyć z niej jakąś prawdę o ludzkiej naturze. Mająca dużą swobodę twórczą aktorka doskonale zapanowała nad swoją szaloną bohaterką, ocierającą się o granice załamania nerwowego i choroby psychicznej, tworząc jedną z najbardziej niezwykłych postaci kobiecych, nie tylko w historii kina niezależnego, ale w ogóle.

A Woman Under the Influence (John Cassavetes, 1974)  aa A Woman Under the Influence (John Cassavetes, 1974)  aA Woman Under the Influence (John Cassavetes, 1974) aaa

(Visited 17 times, 1 visits today)

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>