Mariusz Czernic

High Sierra (Raoul Walsh, 1941)

High Sierra (Raoul Walsh, 1941)
Decrease Font Size Increase Font Size Rozmiar tekstu Drukuj

High Sierra to wysokie góry znajdujące się pomiędzy Los Angeles i Las Vegas, gdzieś w pobliżu sławnej Doliny Śmierci. To w tych górach próbuje ukryć się przestępca, poszukiwany za morderstwo i rabunek. Zanim jednak dojdzie do pościgu i obławy poznajemy owego przestępcę jako podstarzałego, ale sympatycznego samotnika, zakochanego bez wzajemności w kalekiej dziewczynie. W czasach Kodeksu Haysa, przestrzeganego rygorystycznie przez amerykańskie wytwórnie, nowością było przedstawienie gangstera jako w pełni pozytywnej postaci. Walsh na przekór wszystkim obdarzył sympatią i współczuciem bandytę. Pokazał go jako romantycznego bohatera, który stał się wyrzutkiem nie z własnej woli, ale pod wpływem otaczających go ludzi.

Roy Earle zostaje ułaskawiony i wychodzi na wolność. Nie czuje się jednak całkowicie wolny, do pełni szczęścia brakuje mu pieniędzy i żony. Zdobycie pieniędzy, dla takiego typa jak on, nie stanowi problemu. Kradzież biżuterii z hotelowych skrytek i sprzedaż tego towaru za rozsądną cenę powinny ustawić go na wiele lat. Gorzej ze zdobyciem  żony. Co z tego, że jest w nim zakochana przyjaciółka o banalnym imieniu (Marie) i pospolitym wyglądzie, skoro on bardziej liczy na romans z Velmą, ładną dziewczyną z biednej rodziny, która kuleje z powodu chorej stopy. Szlachetny przestępca decyduje się więc sfinansować jej operację. Ma nadzieję, że dzięki temu zdobędzie dziewczynę i będzie z nią żył długo i szczęśliwie. Ale nic z tego, kobieta odtrąca zalotnika, co Walsh pokazuje jako wielki cios silniejszy od rany postrzałowej.

Tytułowe góry awansują do rangi symbolu, oznaczają nieosiągalny cel. Roy Earle próbuje zdobyć szczyt, a zamiast tego spada w otchłań doliny śmierci. Raoul Walsh potwierdził swoje mistrzostwo w realizacji scen plenerowych – tutaj rozgrywających się w pięknych zakątkach Kalifornii. Świetny jest chociażby pościg samochodowy, toczący się na wąskiej, krętej ścieżce, prowadzącej prosto w góry. Plenery zostały ładnie sfilmowane przez Tony’ego Gaudio w barwach czerni i bieli, lecz należy podkreślić że film padł ofiarą modnej w latach 80. koloryzacji starych filmów. Ta praktyka miała służyć podniesieniu atrakcyjności klasyków i przyciągnięciu przed ekrany telewizorów młodych widzów. Sprzeciwiał się jej m.in. John Huston, współscenarzysta High Sierra i reżyser Sokoła maltańskiego, którego też poddano koloryzacji.

Humphrey Bogart, który wystąpił wcześniej u Walsha w Burzliwych latach dwudziestych (1939), dopiero dzięki roli Earla wypłynął na szerokie wody i został aktorem nr 1 w wytwórni Warner Bros. Roya Earla i Sama Spade’a (z Sokoła maltańskiego) coś łączy, ale jeszcze więcej dzieli. Prywatny detektyw z filmu Hustona, mimo cynicznego usposobienia, przestrzega prawa, a gangster z filmu Walsha często nagina reguły, narażając się nie tylko stróżom prawa, ale też ludziom z najbliższego otoczenia. Odkąd wyszedł z więzienia czuje się jak osoba wyrzucona poza nawias społeczeństwa. Jest marzycielem z głową pełną pomysłów na przyszłość, ale droga, którą wybiera, by te marzenia spełnić, jest drogą niewłaściwą. To jedna z najlepszych ról Bogarta, postać romantyczna i tragiczna zarazem, ekspansywna i odizolowana od reszty świata.

Jego partnerka Ida Lupino, z którą wystąpił też w Nocnej wyprawie (1940, także w reżyserii Walsha), jest znakomita w roli Marie, kobiety z charakterem, imponującej odwagą, uporem i stanowczością. Porównywana do Bette Davis Ida Lupino pod koniec lat 40. była już rozczarowana brakiem ciekawych propozycji, więc zaczęła reżyserować i pisać scenariusze. Jej filmy, takie jak Outrage, The Hitch-Hiker i Bigamista, nie są zbyt popularne, ale w pewnym kręgu odbiorców są doceniane i zaliczane do arcydzieł kina klasy B. Cichym drugoplanowym bohaterem filmu Walsha jest pies o imieniu Pard, który tak jak kot w Obcym (1979) zwiastuje kłopoty. Z ludzkich aktorów drugoplanowych zwraca uwagę Joan Leslie w roli Velmy – ładnej, dobrze wychowanej, słabej dziewczyny, która po operacji chce tańczyć i korzystać z życia zamiast wychodzić za niemłodego już tajemniczego dobroczyńcę. To sprawia, że Roy Earle, ów dobroczyńca, zdaje sobie sprawę że jego najlepsze lata skończyły się dawno temu i w wieku 40 lat jest już skazany na samotność i odrzucenie.

Ten klasyk to nie tylko gangsterska opowieść z elementami heist movie, ale i melodramat o damsko-męskich relacjach. Dwóch bandytów bije się o jedną kobietę, a trzeci z przestępców ugania się za niewiastą, która go nie kocha. Jak w klasycznym melodramacie nikt nie dostaje tego czego pragnie. A gdy nie widać drogi prowadzącej do happy endu znajduje się drogę jaką podążał John Dillinger i jemu podobni. Earla już od początku prześladuje samotny i niedostępny szczyt Whitney, najwyższy szczyt w górach Sierra Nevada. Nic więc dziwnego, że gdy zostaje zdemaskowany i nie widzi wyjścia z sytuacji, kieruje się właśnie w tym kierunku. Znajduje tam schronienie i oazę spokoju, gdzie może spokojnie pomyśleć i przewartościować swoje życie. Niestety, to także miejsce zdradzieckie – doskonała pułapka, stworzona przez Naturę.

High Sierra i jego westernowy autoremake (Terytorium Colorado) to egzystencjalne filmy akcji. W obu dziełach mamy interesującą opowieść o losach niezależnej jednostki skazanej na klęskę. Przestępca z filmów Walsha jest w gruncie rzeczy dobrym i szlachetnym człowiekiem, traktującym kobiety z szacunkiem, lecz dla bezdusznej społeczności jest tylko chwastem, którego trzeba się pozbyć. Niezależnie od tego, czy mamy pod ręką czarno-białą czy kolorową wersję warto obejrzeć film, bo w jednej i drugiej treść jest tak samo głęboka, a sceneria tak samo efektowna. Scenarzyści chyba za bardzo starają się moralizować, ale potrafią zachować właściwe proporcje między melodramatem a gangsterskim kryminałem. Film może razić naiwnością, ale i tak pozostaje realizacyjnym majstersztykiem, w moim odczuciu przewyższającym poziomem pionierskiego klasyka z tego samego roku, czyli Sokoła maltańskiego.

High Sierra (Raoul Walsh, 1941) aaa High Sierra (Raoul Walsh, 1941) aa High Sierra (Raoul Walsh, 1941)

(Visited 29 times, 1 visits today)

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>