Mariusz Czernic

Germinal (Claude Berri, 1993)

Germinal (Claude Berri, 1993)
Decrease Font Size Increase Font Size Rozmiar tekstu Drukuj

Zrealizowany na podstawie powieści Emila Zoli dramat społeczny przedstawiający ciężkie warunki pracy w kopalni i nędzne życie górników. Akcja filmu rozgrywa się w XIX wieku, kiedy to żywo dyskutowane były teorie Karola Marksa dotyczące obalenia kapitalizmu. Film pokazuje rewolucyjną walkę w sposób dosadny, bez upiększania. Bezrobotny maszynista dostaje pracę w kopalni Le Voreux. Razem z innymi górnikami przerażony jest warunkami panującymi w pracy. Kiedy ogłoszona zostaje obniżka płac dochodzi do strajku. Nikt nie chce umierać z głodu, ale wyzyskiwanie pracowników i nowy system płac prowadzą w końcu do buntu, do rozlewu krwi.

Z początku wydaje się, że twórcy filmu chcą wzbudzić współczucie dla głodujących górników, ale to, czego dokonują zbuntowani górnicy i ich rodziny przeraża okrucieństwem i na pewno nie wzbudzi u nikogo współczucia, raczej odrazę. Pojawia się w filmie pytanie Czy zbrodnią jest pracować?, na które jeden z górników odpowiada Tak, kiedy inni głodują! Ale na słowach się nie kończy, wkrótce dochodzi do czynów i ci, którzy pracują zostaną brutalnie potraktowani. Najpierw ludzie obrzucają się argumentami, później kamieniami.

Dość realistycznie pokazano w filmie ciężką i niebezpieczną pracę górników, możemy zauważyć, że dawniej w kopalniach pracowali nie tylko mężczyźni i kobiety, ale także konie. W sposób wiarygodny przedstawiono środowisko robotnicze, jak i pojedyncze osoby. Na szczególne wyróżnienie zasługuje Miou-Miou w roli kobiety, która najpierw próbuje bezskutecznie wyżebrać pieniądze na chleb dla swoich dzieci, by potem przyłączyć się do strajkujących górników. W roli jej męża wystąpił znakomity jak zawsze Gérard Depardieu. Wcielił się on w postać solidnego pracownika kopalni, którego spokój, opanowanie i zdolności przywódcze przyczyniają się do tego, że zostaje przywódcą rewolucjonistów.

Film z ambicjami politycznymi, w którym ścierają się ze sobą ideologia socjalistyczna z kapitalizmem. Sceny dialogowe to głównie przerzucanie się poglądami, każdy ma tu swoje racje, których twardo i zdecydowanie broni, chociaż zdarzają się momenty zawahania, kiedy ludzie wymykają się spod kontroli, pełniąc role katów. Aby zapewnić sobie i swojej rodzinie godne życie zdeterminowani robotnicy zachowują się w sposób nieludzki, skandaliczny. Jak się okazuje zjednoczenie się ludzi wcale nie prowadzi do osiągnięcia wspólnego celu.

Nie czytałem literackiego pierwowzoru i nie wiem, czy udało się oddać klimat powieści, ale atmosferę dziewiętnastowiecznej Francji i życie ówczesnego społeczeństwa bez wątpienia udało się pokazać idealnie. Środowisko górników jawi się jako oddzielny świat, rządzący się innymi prawami. Scena, w której główny bohater (Étienne Lantier) zjeżdża windą wiele pięter pod ziemię nabiera symbolicznego znaczenia – oznacza wejście do innego świata, który może zmienić jego życie i sposób postrzegania. Kiedy zaś sprawy górników są rozwiązywane na powierzchni musi dojść do konfliktów. A sabotaż dokonany przez rosyjskiego mechanika Suwarina jest symbolem upadku społeczeństwa, którym rządzi pieniądz. Po tym upadku można się jednak podnieść i mieć nadzieję na lepszą przyszłość.

Atuty filmu to: strona wizualna, przejmujące aktorstwo, sugestywne przedstawienie dramatów ludzkich, sporo życiowych prawd i obserwacji zawartych w dialogach i zachowaniach bohaterów oraz liczne pytania, prowokujące do dyskusji. Yves Angelo stworzył ekspresyjne, plastyczne, utrzymane w zimnych barwach zdjęcia sugerujące wszechobecną nędzę, cierpienie i niebezpieczeństwa pracy górników. Postacie są zróżnicowane – zdesperowani robotnicy, bezwzględni karierowicze, rodzina, sprawiająca wrażenie współczującej i chętnej do pomocy. Dzięki znakomitym kreacjom aktorskim te postacie są wyraziste, wiarygodne, zapadające w pamięć. W filmie jest obecny nawet wątek miłosny, ale pozbawiony jest on romantyzmu i piękna. Chociaż sporo jest w tym filmie brudu i odrażających ludzkich zachowań to warto poświęcić dwie i pół godziny, by przenieść się w czasy dziewiętnastowiecznej Francji i poznać życie proletariuszy oraz ich walkę z burżuazją i wyzyskiem.

Germinal to film głęboki i poruszający, który zmusza do zastanowienia się, czy wiele się zmieniło przez ostatnie 100 lat. Czy dzięki takim protestom i rewolucjom świat stał się lepszy? Czy pracownicy nie są już wyzyskiwani? Czy ludzie już nie umierają z głodu? Na pewno niełatwo odpowiedzieć na takie pytania. W krajach bardziej cywilizowanych warunki pracy są na pewno lepsze, pojawiły się przepisy, które chronią pracowników, ale zawsze znajdą się pracodawcy, którzy potrafią zręcznie wykorzystać luki w przepisach.

Na pewno nie wszystkim ten film się spodoba. Dla jednych będzie to socjalistyczny bełkot, dla innych ambitna analiza społeczeństwa i życia robotników. Ja się nie interesuję polityką, filozofią, ani ideologią marksistowską, więc dla mnie jest to przede wszystkim film o ludziach i ich konfliktach oraz o niesprawiedliwości społecznej i jej konsekwencjach. Realistyczny obraz epoki kapitalizmu wolnokonkurencyjnego, w którym znaleźć można odniesienia do współczesności. Epicki film o zwykłych ludziach, opowiedziany za pomocą wywołujących duże wrażenie obrazów i dialogów.

 Germinal (Claude Berri, 1993) aa Germinal (Claude Berri, 1993)Germinal (Claude Berri, 1993) aaaa

(Visited 12 times, 1 visits today)

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>