Mariusz Czernic

Lektorzy – głosy, które opanowały telewizję

Lektorzy – głosy, które opanowały telewizję
Decrease Font Size Increase Font Size Rozmiar tekstu Drukuj

Nie każdy może być lektorem. Jest to zawód wymagający przede wszystkim dobrej dykcji, głębokiego, męskiego głosu i umiejętności czytania bez popełniania błędów. Lektor nie powinien ‚wysuwać się’ na pierwszy plan, nie powinien odwracać uwagi od akcji filmu, tylko czytać dialogi bezrefleksyjnie, ale bardzo wyraźnie i z odpowiednią modulacją. Zawód ten wywodzi się z radia, gdzie najważniejszy jest właśnie głos. Nic więc dziwnego, że wielu lektorów filmowych zaczynało ‚karierę’ w radiu. W filmach zawód ten pojawił się z oszczędności – po co zatrudniać wielu aktorów dubbingowych (jak w innych krajach), skoro wystarczy zatrudnić jednego lektora, który będzie mówił za wszystkich aktorów.

Nie opłaca się także stosować napisów, gdyż odwracają one uwagę widza od tego, co dzieje się na ekranie. Lektor to bardzo dobre rozwiązanie i jest to rozwiązanie typowo polskie. Każdy widz, oglądający filmy głównie w telewizji przyzwyczaił się już do lektorów, a niektórzy mają pewnie ulubionych przedstawicieli tego zawodu. Moim zdaniem lektor potrafi czasami zepsuć film, a czasami potrafi sprawić, że film wydaje się lepszy niż w rzeczywistości. Na przykład Macieja Gudowskiego słucha się świetnie nawet w niezbyt ciekawych filmach – ja kiedy słyszę głos tego lektora to z góry zakładam, że film musi być dobry, choć nie zawsze okazuje się to prawdą.

Dawniej lektorzy czytali na żywo, przez co było więcej pomyłek. Teraz praca lektora jest nagrywana, dzięki czemu nie musi on dwa razy czytać tego samego tekstu. Jeśli jeden film lub serial pokazywany jest na różnych programach telewizyjnych to zwykle ma różne tłumaczenie, a więc także innego lektora. Na przykład serial Zagubieni ma co najmniej trzech lektorów – w TVP1 Janusza Szydłowskiego, w AXN Jacka Brzostyńskiego, a na platformie ‚n’ Pawła Straszewskiego. Nie wiem, który z nich czyta w wersji dvd, być może jeszcze ktoś inny. Z kolei Pulp Fiction czytało co najmniej czterech lektorów: Tomasz Knapik, Maciej Gudowski, Piotr Borowiec i Janusz Kozioł.

Czołówka polskich lektorów filmowych:

Maciej Gudowski

Maciej GudowskiMocny, uniwersalny głos pasujący do każdego filmu, często można go usłyszeć w efektownych widowiskach, mających dostarczyć widzom emocji i rozrywki (Matrix, Gladiator, Władca pierścieni). Świetnie sobie poradził z ironią, humorem i dynamizmem w Zabójczej broni oraz z filozofią i poezją w Imieniu róży. Jego mocny głos idealnie sprawdza się w drapieżnych, gwałtownych, pełnych przemocy filmach, takich jak Dzika banda, Ojciec chrzestny i Pulp Fiction. Świetnie się wpasował w mroczny, niepokojący klimat serialu Z archiwum X, a w cyklu Akademii policyjnej musiał się pilnować, by zabawne i nieco zwariowane teksty powiedzieć z dużą powagą. Nie obca jest mu też terminologia medyczna (Dr House, Ostry dyżur). Przez wiele lat był głosem Jamesa Bonda, czytając według tłumaczenia Tomasza Beksińskiego. Przeczytał Ostatniego Mohikanina i Maskę Zorro, oba wg tekstu Elżbiety Gałązki-Salamon. Czyta bezrefleksyjnie jakby opowiadał baśń.

Janusz Szydłowski

Janusz SzydłowskiOpanowany i dostojny głos pasujący do filmów kostiumowych oraz subtelnych, romantycznych produkcji z przewagą rozmów i refleksji. Ale kiedy mu się trafi tekst z przekleństwami to radzi sobie nieźle, czego dobrym przykładem jest film Nikita. Najbardziej znany z absurdalnego programu Latający cyrk Monty Pythona, który genialne tłumaczenie zawdzięcza Tomaszowi Beksińskiemu. Głos Szydłowskiego jest też rozpoznawalny dzięki tajemniczym i zagmatwanym serialom (Twin Peaks, Zagubieni). W jego wykonaniu świetnie brzmią inteligentne i zabawne dialogi w serialu M*A*S*H. Można go też usłyszeć w mrocznych i nieco brutalnych, ale jednak mających sporą dawkę ironii cyklach (Batman, Krzyk). Świetnie się sprawdza w klasyce kina (Rio Bravo, Północ północny zachód). Czytał w kinie na żywo przez siedem godzin film Heimat. Profesjonalista potrafiący dostosować odpowiednią intonację do różnych gatunków i stylów.

Jarosław Łukomski

Jarosław ŁukomskiIdealnie dostosowuje się do drapieżnej atmosfery pełnej przemocy i wulgarności (Szklana pułapka 1-2, Zabójcza broń 2, Na krawędzi). W Desperado doskonale opowiedział kawał, który w oryginale mówił Quentin Tarantino, dzięki czemu film jest zabawny także w polskiej wersji językowej (duża w tym zasługa tłumaczki Elżbiety Gałązki-Salamon). Ale w thrillerach i horrorach też potrafi przeczytać tak, by widzom przeszły ciarki po plecach (Egzorcysta, Carrie, seria Obcy, Milczenie owiec). Doskonale podkreśla klimat filmu, który czyta – czy to komedia, czy mocne kino akcji, czy horror – zawsze potrafi dostosować się do odpowiedniego stylu. Jego donośny i stanowczy głos doskonale pasuje do wydawania komend i rozkazów w filmach wojennych (Patton, Okręt, Helikopter w ogniu). Świetnie się ogląda z jego głosem dwa klasyki Polańskiego: Dziecko Rosemary, Chinatown. Jego wersja Pół żartem pół serio z Polsatu bardziej mnie rozbawiła niż wersja Stanisława Olejniczaka z TVP. Dwukrotnie czytał Szklaną pułapkę – z tłumaczeniem Tomasza Beksińskiego w TVP1 i Artura Nowaka w Polsacie. Kiedyś próbował sił w tłumaczeniu na żywo ceremonii oscarowych, ale nie sprawdził się w tej funkcji. Najbardziej popularny w epoce kaset VHS (lata 90-te).

Andrzej Matul

Andrzej Matul.fileSpecjalizuje się w spokojnych filmach z odrobiną ironii i poezji, takich jak Stowarzyszenie Umarłych Poetów. Niepokojący głos pasujący do filmów tajemniczych i mrocznych (Piknik pod Wiszącą Skałą). Jego dostojny i elegancki głos świetnie się sprawdza w melodramatach i filmach kostiumowych (Przeminęło z wiatrem, Wojna i pokój, Tess, Gladiator). Świetnie oglądało się z jego głosem pełen akcji i humoru film przygodowy Poszukiwacze zaginionej arki. Łagodny i ciepły głos idealny także w komediach romantycznych, zarówno tych starych (Słomiany wdowiec), jak i nowszych (Bezsenność w Seattle). Film akcji Rambo: Pierwsza krew dzięki jego barwie głosu wyglądał na coś więcej niż typowe kino akcji. Znany także z serialu Gotowe na wszystko oraz z pełnego wulgaryzmów serialu South Park (w tłumaczeniu Elżbiety Gałązki-Salamon).

Stanisław Olejniczak

Stanisław OlejniczakPełen powagi głos pasujący do dramatów i filmów obyczajowych oraz filmów pozbawionych dynamizmu. Zdarza mu się jednak czytać szybko, dopasowując do komediowej konwencji, czego przykładem jest sitcom Allo ‚Allo! Dobrze sobie poradził w filmach, które oprócz powagi zawierały odrobinę absurdalnego humoru, jak western Mały Wielki Człowiek i angielska komedia Cztery wesela i pogrzeb. Niestety jego głos kojarzy się przede wszystkim z Modą na sukces. Przez wiele lat czytał kiczowate dialogi tego serialu i być może jest jedyną osobą, która oglądała wszystkie odcinki (jak na razie polska telewizja wyemitowała ich ponad 5000). Oprócz długich seriali czyta także w bardzo długich, monumentalnych filmach, tj. Przeminęło z wiatrem, Ben-Hur, Dawno temu w Ameryce. Specjalista od sentymentalnych i melancholijnych klimatów oraz filmów pełnych patosu, które z jego głosem brzmią jeszcze bardziej patetycznie niż w rzeczywistości (Rzymskie wakacje, Pożegnanie z Afryką, Tańczący z wilkami, Forrest Gump, Titanic).

Piotr Borowiec

Piotr BorowiecZrównoważony, spokojny głos sprawdza się we wszystkich gatunkach i dlatego jest to lektor obecnie najbardziej rozchwytywany, można go usłyszeć w wielu programach telewizyjnych niemal o każdej porze. Czytał w westernach (Pat Garrett i Billy Kid, Wyjęty spod prawa Josey Wales), komediach (Kevin sam w domu), filmach z dużą ilością przekleństw (Pulp Fiction), filmach kostiumowych (Anna i król, Duma i uprzedzenie), historycznych (Ben-Hur, Braveheart), przygodowych (Ostatni Mohikanin w tłumaczeniu Tomasza Beksińskiego), mrocznej i brutalnej fantastyce (Sin City), serialach sensacyjnych lub kryminalnych (24 godziny, CSI: Miami, Detektyw Monk), serialach fantasy (Herkules, Xena), a także w serialu z trudną terminologią medyczną (Ostry dyżur). Potrafi się tak wpasować w klimat, że jego głos jest niezauważalny dla widzów, zupełnie nie przeszkadza i nie irytuje. Barwa głosu, dykcja, sposób akcentowania świadczą o tym, że to właściwy człowiek na właściwym miejscu.

Tomasz Knapik

Tomasz KnapikTwardy, szorstki głos pasujący do sensacji z dużą dawką przemocy i wulgarnych tekstów. Przede wszystkim znany jako głos Chucka Norrisa. Głos władczy, wzbudzający respekt, często zbyt donośny, katujący uszy. Przykłady: Stąd do wieczności, Dwunastu gniewnych ludzi, Szczęki, Żywot Briana, Terminator, seriale Strażnik Teksasu, Świat według Bundych, Benny Hill. Pamiętny z czasów popularności kaset video, przeczytał wówczas Pulp Fiction, do którego polską wersję językową stworzyła Elżbieta Gałązka-Salamon. Można go usłyszeć w serii reklam piwa Tyskie.

Jacek Brzostyński

Jacek BrzostyńskiŁagodny i ciepły głos sprawia, że często czyta komedie, potrafi z dużą powagą przeczytać absurdalne teksty, takie jak w filmach z Leslie’m Nielsenem. Akcentuje sylaby, stosuje aktorskie chwyty, co nie zawsze wpływa dobrze na odbiór filmu. Potrafi manewrować głosem – można wyczuć w jego głosie, czy film jest komedią czy filmem sensacyjnym. Przykłady: Miłość, szmaragd i krokodyl, Naga broń, Dzień świstaka, Dzień próby, Zawód szpieg, Ostatni samuraj, Piraci z Karaibów, Kill Bill oraz seriale Drużyna A, Zagubieni. Najlepszy rezultat osiągnął czytając western Jeremiah Johnson.

Postscriptum

Inni lektorzy, których cenię wysoko to także nieżyjący już niestety: Marek Gajewski (Ojciec chrzestny, Nieoczekiwana zmiana miejsc, Niekończąca się opowieść, Książę w Nowym Jorku) i Jerzy Rosołowski (Ostatni pociąg z Gun Hill, Działa Nawarony, Omen, Koszmar z ulicy Wiązów). Nieco zapomnianym lektorem z bardzo dobrą barwą głosu jest Władysław Frączak (Przeminęło z wiatrem w tłumaczeniu Elżbiety Gałązki-Salamon, Sokół maltański, Listonosz zawsze dzwoni dwa razy z 1946, Trzej muszkieterowie z 1948, Maska Zorro, Truman Show, Zielona mila). Ostatnio można go usłyszeć przeważnie na TCMie. Zaś na Polonii 1 od czasu do czasu można usłyszeć Jana Suzina, czytającego kwestie z klasycznych westernów (Dolina zemsty) lub thrillerów (Przylądek strachu).

(Visited 281 times, 1 visits today)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>