Bożena Szybowicz

Kostiumy filmowe (cz.1) – Hollywood, początki

Kostiumy filmowe (cz.1) – Hollywood, początki
Decrease Font Size Increase Font Size Rozmiar tekstu Drukuj

Rola kostiumu w produkcji filmowej jest niezaprzeczalnie istotna. To on ostatecznie umiejscawia bohatera w określonej rzeczywistości, to dzięki niemu charakter postaci nabiera finalnego kształtu, to jego, czasem nie do końca uświadomiona, obecność kieruje intuicją widza w odbiorze obrazu. Początki kształtowania się roli kostiumów w filmach nie były jednak łatwe.

Narodziny przemysłu filmowego w USA

Kolebką przemysłu filmowego w Stanach Zjednoczonych był Nowy Jork. To tam, w 1895 roku, powstała pierwsza wytwórnia filmowa American Mutoscope and Biograph Company.

W pierwszych, krótkich produkcjach kina niemego aktorzy nie byli znani widzom z nazwiska. Publiczność jednak szybko zaczęła rozróżniać swoich ulubieńców, a jedną z takich aktorek była Florence Lawrence, znana jako „Dziewczyna z Biograph”. Podkupiona w 1911 roku przez producenta Carla Laemmle (założyciela Universalu) została przez niego wyróżniona umieszczeniem nazwiska w napisach początkowych filmów. Tak narodziła się pierwsza znana gwiazda filmowa.

Florence Lawrence

Rozwijający się przemysł filmowy kontrolowany był przez Motion Picture Patents Company Thomasa Edisona, decydujący o wszystkim – od zezwolenia na dostęp do kamer, po dystrybucję filmów. Te restrykcje zmusiły wielu filmowców do znalezienia miejsca pracy z dala od Edisona. Idealnym punktem okazała się Kalifornia gdzie łatwo było omijać narzucone ograniczenia. Wybór miejsca okazał się trafny również ze względu na świetne warunki pogodowe oraz różnorodność krajobrazu. Nie minęła dekada, kiedy centrum produkcji filmowej przeniosło się z Nowego Jorku do Hollywood.

Pierwsze kostiumy filmowe

Początkowo w większości filmów ubrania noszone przez aktorów pochodziły z ich własnych szaf. Wyjątek stanowiły produkcje historyczne, na potrzeby których wypożyczano kostiumy z teatrów. Na aktorach spoczywał obowiązek pilnowania, aby ich kostiumy, fryzury i makijaż nie różniły się między ujęciami jednej sceny.

Osobą, która przyczyniła się do utworzenia funkcji kostiumografa był Adolph Zukor (założyciel Paramount), który przy produkcji filmu „Królowa Elżbieta” w 1912 roku zatrudnił znanego francuskiego projektanta mody Paula Poiret. Powstanie wyspecjalizowanych departamentów kostiumowych było z kolei zasługą producenta i reżysera D. W. Griffith’a, który w swoim filmie „Nietolerancja” z 1916 roku zadbał o to, aby nie tylko aktorzy grający główne role, ale i statyści mieli specjalnie przygotowane kostiumy.

Cyganeria (La Bohème, 1926), reż. King Vidor

Cyganeria (La Bohème, 1926), reż. King Vidor

 Rola kostiumów filmowych

Szybko uświadomiono sobie wagę kostiumów filmowych. Wiele gwiazd komediowych takich jak Charlie Chaplin, Laurel i Hardy, czy Buster Keaton, zbudowało swoje postacie na odpowiednim doborze strojów. Równie istotne były kostiumy aktorek grających główne role w filmach. Kiedy widzowie identyfikowali się z postacią i jej historią tym chętniej przyswajali sobie jej styl. Działy reklamowe wytwórni dbały o to, aby prasa otrzymywała jak najwięcej informacji, w co ubrana jest gwiazda w danym obrazie. Kontrolowano również wizerunek samych aktorek, dobierając im odpowiednie stroje do sesji zdjęciowych oraz publicznych wystąpień.

Rola kostiumografów zaczęła być doceniana. Studia filmowe do niedawna zatrudniające ich dorywczo wprowadziły pełne etaty, a sposób pracy się usystematyzował. Czarno-białe filmy wymagały ostrożnego doboru kolorów – dobry kostiumograf musiał wiedzieć jak dana barwa będzie wyglądać na taśmie. Miarą rozwoju kostiumów filmowych był fakt, że w latach 20. wytwórnia Paramonut miała już na składzie około 50 000 strojów. Aby udoskonalić ten element produkcji wytwórnie zaczęły zatrudniać coraz więcej znanych projektantów mody. Nie zawsze eksperymenty te były udane.

Jednym z takich przypadków było zatrudnienie w MGM francuskiego projektanta teatralnego Erté. Jego przybycie ogłoszone zostało z wielką pompą, ale, niestety, wkrótce okazało się, że decyzja o jego zatrudnieniu była błędem. Kostiumy projektanta, które olśniewały na scenie nie sprawdzały się na srebrnym ekranie. Erté w aktorkach widział raczej manekiny niż konkretne postacie w scenariuszu filmowym. Konflikt z gwiazdą Lillian Gish, która uważała zaprojektowane przez niego kostiumy do filmu „Cyganeria” (1926) za niepasujące do roli przypieczętował jego decyzje o powrocie do Paryża, gdzie później zgryźliwie komentował zły gust Amerykanów.

Macki cenzury

Rozwijający się przemysł filmowy starał się przyciągać publikę dostarczając jej coraz mocniejszych wrażeń. Poziom przemocy i seksu prezentowany w filmach zwrócił uwagę organizacji konserwatywnych i religijnych. Sytuacji nie poprawiały skandale w światku Hollywood takie jak oskarżenie aktora Fatty’ego Arbuckle o gwałt i morderstwo na młodej aktorce. Wkrótce pojawiły się plany utworzenia komisji cenzorskiej na szczeblu federalnym.

W odpowiedzi na to przemysł filmowy utworzył w 1922 roku samoregulującą instytucje MPPDA (Stowarzyszenie Producentów i Dystrybutorów Filmowych), na czele której stanął William Hays.  Stworzył on kodeks mający obowiązywać wszystkich członków stowarzyszenia. Wśród wielu zakazów znalazły się i te dotyczące wyglądu postaci, zabroniono między innymi odsłaniania kobiecych pępków oraz eksponowania dekoltu. W nadchodzących latach rola biura Haysa rosła zmuszając kostiumografów do opanowania trudnej sztuki balansu między potrzebami reżyserów, aktorów a nakazami kodeksu.

Komisja Haysa

Pod koniec lat 20. sztuka tworzenia kostiumów filmowych ugruntowała swoją pozycje w świecie kina, ale docenienie jej w pełni trwało jeszcze wiele lat. Akademia Filmowa kategorię Oscara za najlepszy kostium wprowadziła dopiero w  1948 roku, przez co wiele utalentowanych osób nie doczekało się należnego uznania.

Nietolerancja (Intolerance: Love's Struggle Through the Ages, 1916), reż. D.W. Griffith

Nietolerancja (Intolerance: Love’s Struggle Through the Ages, 1916), reż. D.W. Griffith

hays code kodeks haysa

10 zasad Kodeksu Haysa. Kodeks został odrzucony w latach 60. XX wieku pod wpływem zachodzących w Ameryce zmian obyczajowych.

 

(Visited 19 times, 1 visits today)

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>